Szkaciorze




Archiwum
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             


Ślonsko izba od Tereski

W Sośnicowicach w staryj szkołce (Przedszkolu) jest piykno izba ślonsko, kero przi pomocy i  miejscowych rzondzicieli założyła i dalij jom opatruje Tereska Szymońska. Tereska jest tyż w naszyj „Czelodce po naszymu” i wielki zamiłowani mo do wszystkigo co ślonski.
Cołkim sercym – co widać gołym okiym po przekroczyniu progu tyj izby – oddano jest tymu swojimu „ptokowi”. 
Niy umia wyńść z podziwu, jak piyknie wszystko urzondziła, ale najbardzij mie zadziwiyła liczba tych wszystkich eksponatow, kere osobiście pozgłobiała, nojprzod w swojij familiji, a potym po starych ludziach z okolic Sośnicowic (Miasteczka) i niy yno.
Na feryje do nas przijechali z Krakowa nasze najmłodsze wnuki, Zosia i Franek, toż dzisioj z mojom Maryjkom wziyni my ich do autoka i zawiyźli do Sośnicowic, obejrzeć te wszystki cuda ślonskij kultury, kere znomy od malutkości. Niych se obejrzom jak kiejsik ludzie prali pranie, w jakich kolybkach i wozkach byli my wypiastowani, co my jedli i w jakich lontach my chodziyli.
Przi samych dźwiyrzach po przekroczyniu progu, prziwitała nas tabulka z napisym "Witomy Wos !" i "Tukej sie godo !".
Sypialka w małyj izbie gynau tako jak u mojij starki Maryjki ze swiyntymi łobrozkami i wyglancowanymi pympszułami pod łożkiym.
Wnuki były zachwycone tymi wszystkimi rzeczami, kere tam uwidziały i cołki czas sie pytały: Dziadek ! A co to jest ? Jak sie to nazywo ? Do czego to służy ? itd. Pytaniom końca niy było.
Zosia piastowała wielko lalka, probowała na rompli prać, przimierzała chustka na głowa a Franek pasowoł cylinder hut, szlojder naciongoł i próbowoł masło działać.
Tereska nas ugościyła kawom i kreplami i czas nom gibko przelecioł.
Potym pojechali my śniom do Magdalynki, kaj w lesie stoji mały drzewianny kościołek św. Magdalyny. Obstoł łon cały cudym, jak 25 lot tymu wygorały lasy naokoło.
Tam tyż jak my przijechali, Franek o mały włos nadepnył by na żmija, jak yno z auta wyloz, ale na szczyńści nic sie niy stało i żmija żech odkludziył dalij do lasa, żeby jom żodyn niy szterowoł.
Fajnie było jak diosi i piyknie z wnukami slecioł nom dnioszek.
Jak by kery chcioł połoglondać fotki z tyj wycieczki, kliknyć na ta fotka.

                                                                                                                                                                              Bogdan Dzierżawa

A tukej niżyj jest opis wnuczki Zosi o tyj piyknyj wycieczce:

Opis wycieczki od Zosi

Dziś  byłam na wycieczce z babcią Marysią, dziadkiem Bogdanem i bratem Frankiem. 
Najpierw pojechaliśmy do Rud, gdzie zobaczyłam piękny zamek oraz Stacyjkowo wąskotorowe. Później pojechaliśmy do Sośnicowic, gdzie zwiedziliśmy piękną Izbę śląską którą założyła i prowadzi pani Teresa.
W izbie zobaczyłam wiele ciekawych rzeczy np. narzędzi szewca, słomiankę, wózek i kołyskę dla dziecka, foremki do masła, a Franek nawet w maśniczce chciał zrobić masło. Następnie, również z panią Teresą, pojechaliśmy do Magdalenki. Jest tam stary drewniany kościółek z obrazem św.Magdaleny.  Na parkingu pod drzewem Franek zobaczył węża i okazało się, że to była jadowita żmija. Bardzo mi się podobała ta wycieczka, dlatego, że dowiedziałam się wiele rzeczy, których do tej pory nie znałam.

                                                                                                                                                                     Zofia Brzezińska (10 lat)

............................................................................................

Czelodkowicze żegnajom Ślonzoczka nad Ślonzokami


Pochowali my dzisioj w Radlinie, Ślonzoczka nad Ślonzokami - Aniela Langer, kero dożyła piyknych dziewiyńćdziesiotjedyn lot.
W kościele wysłuchali my piyknych słow pożegnalnych, kere przeczytała po mszy, Betina Zimończyk, a napisała je Pani Maria Pańczyk - Poździej. Były to doprowdy wzruszajonce słowa o życiu Pani Anieli od chwili, kiedy to łostała laureatkom konkursu "Po naszymu, czyli po ślonsku".
Na pogrzyb sjechali sie tyż licznie, byli laureaci tego konkursu, członkowie "Czelodki po naszymu", do keryj to grupy tyż należa.
Po ceremonii pogrzebowyj "Czelodkowicze" trefiyli sie na kawie w pobliskim lokalu, kery my nazwali "Kawiarniom pod jednom łyżeczkom" (skuli tego, że yno jedna łyżeczka my dostali wspólno do pomiyszanio kawy i herbaty). Niy wadziyło nom  to jednak, bo w miłyj atmosferze powspominali my nasza Aniela Langerka. 

Zdjyncia uczestnikow czelodki pod linkym:


************************************

*******************


Wielkanocno  gościna

Zaprosiył do siebie

Kret żaba na gościna

Uradowała sie wielce

Bachrato babina


Wystrojono prziszła

W kretowina klupie

Ciekawie spoglondo

Po krecij chałupie


Kret jakoś niy otwiyro

Łon chyba jest głuchy

Niy słyszy napewno

Klupanio ropuchy


Nerwuje sie żaba

Szłapkami przebiyro

Ty siaroński krecie

Czamu niy otwiyrosz


Ledwo to rzekła

Otwarły sie dźwiyrze

Kret stanył na progu

Witom cie szczyrze !


Żaba coś rechocze

Ściskajom sie pospołu

Do chałpy lyź kamratko

Zaproszom do stołu


Na łobiod mom rolady

Ze modrom kapustom

A ku tymu rosowa

Smaczno i fest tłusto


Pojedli i popili

Obgodali kota

Po wielkanocnyj uczcie

Zaś czeko ich robota.


Bogdan D. (-)









Na tyn Dziyń Kobiyt

Rołzo! Piykny kwiotku !
Kery woniym kusisz
Poradzisz tyż pożgać
Choć czynsto niy musisz.
Cóż jednak bez Ciebie
Znaczy gorszo zorta
Przy tym Twojim Świyńcie
Upieka Ci dorta !

 

Utopek

 


Tako piykno ksionżka

napisoł i wydoł moj kamrat Stanik Neblik (Fojerman)


Moga sie poasić piyrszom dedykacjom autorskom w tyj ksionżce
napisanyj po naszymu.
A kaj jom idzie dostać dowiycie sie na jego stronie





 Rogolka abo fyrlok ?

Po godnich świyntach dycko została chojinka z keryj wszystki
jegiełki poślatowały. Śmieci były rozsute po wszystkich kontach.
Teraz z tymi plastikowymi nima tela korowodow, ale niy 
idzie śnij zrobić przidatnigo w kuchni wercojgu.
Jednak moda na żywe chojinki wraco, 
bo jeszcze teraz leżom pociepnyte kaj popadnie.
U mie tyż leżała se chojinka wyciepnyto na tarasie i smutno ji było.
Przipomniało mi sie, co za bajtla sie robiyło.
Zaczon żech strugać tak jak kiejsik i za poł godziny rogolka była gotowo.
Rogolka niy bele jako, bo miyszo w pora płaszczyznach.
Starka se dycko chwoliła te moji rogolki, bo żur nimi fyrlała, abo ajlauf do zupy,
 wszystko szło fajnie rozfyrlać.
Ciekawe, czy ktoś z Was robiył za dziecka rogolki (fyrlaczki)
z wyciepnytyj chojinki ?

 





Konkursowe wspomnienia
"Napiszmy to po naszymu "

Mikołów 13-11-2015


Niżyj jest tekst, kery trza było z podyktowanio przetłumaczyć na ślonski, zaś pod nim jest tekst kery jo na konkursie napisoł. Oryginał zostoł u organizatora konkursu, ale jo go teraz napisoł drugi roz poprawiony przez dodanie w
nawiasach dodatkowo inkszych możliwości naszyj godki.
Mniyj wiyncyj tak tyn moj tekst wyglondoł.
..

Obrozki ze zwykow ślonskij familije.

Od downych czasow ślonzocy w wielkim poszanowaniu mieli swoji familijne życi.
Cołki rodziny, od najmłodszego bajtla do nojstarszego starzika, z chynciom trefiali sie na przileżytość gyburstakow, rocznic ślubow, Godnich Świont i Wielkanocy, odpustow i inkszych sposobności.
Na gyburstak żodyn nikogo niy pytoł. Kożdy, kery o nich pamiyntyoł, a mioł czas i chyńć, to przichodziył dycko z jakim geszynkiym.
Geszynki były rostomajnte. Dlo mamulki od starki, dlo starki i ciotki przinosiyło sie kwiotki, lacze (papucie), taszki i rostoliczne maszkety. Juzaś kwiotki - to nojwiyncyj nelki, rołzy, kokoci galoty i tulpy.
Chopom nojczyńści dowało sie flaszka gorzoły abo cwiter, fuzekle, sznuptechle, cigarety (jak to był kurzok), glazyjki abo tyż kapcie (papucie).
Dzieckom dowało sie bombony i graczki: dlo dziołszkow lalki, a dlo synkow - autka, fligry abo bal (fuzbal).
Na gościna przichodziyli ujce i ciotki (ujne) ze swojimi dzieckami, szwigrowie (z łobu stron)n, no i potkowie. Łojcow zaś i szwigrow odwiedzały dzieci ze swojimi ślubnymi i wnuki.
Goście siodali ku stole przikrytym  heklowanym (wyszywanym) serwetym, świyrzo wyszkrobionym i piyknie wybiglowanym, na kerym stawiało sie porcelanowy kafyserwis - zbonek, szolki i talyrziki.
Na gyburstakowo swaczyna dowało sie kawa (kafyj, bonkawa) i upieczony w kuchynnyj bratrule, kołocz ze syrym i z makiym.
Na wieczerzo dycko był szałot (kartofelzalat) ze szpyrkami, a ku tymu winierki (oplerki), abo kotlet. Tam kaj mieli przed tym świniobicie (zbijaczka), dowało sie do jodła krupnioki, żymloki, leberka (leberwuszt) i preswuszt.
Przi stole starsi godali o robocie na grubie (bergmance), abo hucie (werku), gołymbich (briwach, taubach, pultach) lotach (flugach), o szporcie i polityce. Czynsto przi tym była spiyrka i swada.
Łosprowiali tyż wice i śpiywali ślonski śpiywki. Niy roz keryś groł na harmonice, cyji abo łorgankach ( mondharmonice). Chopy tyż czynsto w szkata rżli, a baby łosprowiały o bele czym, dejmy na to  skond wziońć muster na nowy klajd (szaty), jak usztrykować i heklować, jak zrobić dałerwele (ondula).
Dziecka miały trocha fraj, toż wyrobiały wiela wlezie. Skokały po leżance (kauczu, zofie), bawiyły sie w antryjy, abo kryły sie pod stołym. Dycko jednak gibko przilatowały do łojcow, jak ich zawołali, bo wiedziały, jak niy bydom słuchać, to zamiast bombona dostanom hiby (lyjty), a to by była wielgo gańba.
Łojcowie fest przoli swojim dzieckom i uczyli ich poszanowanio do starszych.
Najmłodsi godali do łojcow i starzikow za dwoje, przez "wy". Piyrwyj w starszych ślonskich familijach godało sie za troje przez "łoni".
Dejmy na to dziecko godało: "Mamulko dejcie mi konszczek kołocza ze syrym. Niy dosz ? To możno starka mi dajom ?"
Zwykym tyż było, że na przileżytość gyburstaku dowało sie mszo zamowić za tego co mioł gyburstak, a miyndy gościami czynsto siedzioł farorz.
Kamracio i kamratki na gyburstaki przeważnie niy chodziyli.
Z somsiodami juzaś było piyknie trefiać sie bez cołki rok na ławce przed chałupom. Ludzie wynosiyli z pomiyszkano stołki i ryczki, żeby se siednyć po połedniu i trocha dychnyć.
Godało sie wtedy o robocie przi chałupie, warzyniu, pieczyniu, o tym co sie w mieście na torgu  i słyszało i o tym co sie kańś wydarziło. Czasym sie z tego plotki rodziyły.
Ślonzoki jednak niy radzi sie wadziyli. Niy poradziyli ze sobom długo niy godać. Jedyn drugigo mioł w zocy i poszanowaniu. Krziwdy jedyn drugimu niy wyrzondzoł i dycko z chyńciom drugimu pomogoł.
Idzie tak jeszcze długo godać i dużo szkryflać i familijnym życiu Ślonzokow, ale jedno jest prowda: Ślonzok przoł swojij familiji nojbardzij, somsiadow mioł w zocy, ale już nojlepij czuł sie w swojij chałupie i na swojim placu.



***



(tresowano kura od wnuczki Zosie)
 

ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo
      
 W utopkowyj zegrodce...!!

Jest to zegrodka z rostomajntymi grzondkami, ale nojważniejsze, 

                                                            że znojdziecie na nich piyknie flyjgowano,

                                                                          ślonsko godka.

Poczytocie opowiostki z downych i nojnowszych czasow,

połoglondocie malonki i ciekawe fotografki,

a dziecka tyż tu znojdom coś dlo siebie.